در بسیاری از معاملات ملکی یا خودرویی، خریداران پس از پرداخت وجه و انجام تعهدات خود با این مشکل روبهرو میشوند که فروشنده از تحویل مورد معامله خودداری میکند. در چنین شرایطی، تنها راه مطمئن برای احقاق حق، طرح دادخواست الزام به تحویل مورد معامله در دادگاه است. این دادخواست در صورتی قابل طرح خواهد بود که خریدار قرارداد معتبری در اختیار داشته و بخش عمده یا کل ثمن معامله را پرداخت کرده باشد.
در این مطلب از «مؤسسه حقوقی راهیان عدالت» به آموزش نحوه تنظیم این دادخواست، معرفی مدارک لازم، ارائه نمونه رسمی و توضیح مراحل رسیدگی خواهیم پرداخت. چنانچه نیاز به راهنمایی دقیقتری دارید، میتوانید برای دریافت مشاوره فوری با شماره 09121304085 تماس بگیرید تا وکیل ملکی متخصص، شما را در تنظیم دادخواست به شکل حرفهای یاری کند.
دادخواست الزام به تحویل مورد معامله چیست؟
دادخواست الزام به تحویل مورد معامله، شکایتی است که خریدار پس از انعقاد قرارداد بیع و پرداخت وجه آن علیه فروشنده مطرح میکند تا وی را ملزم به تحویل ملک یا خودروی فروختهشده نماید. بهطور ساده، وقتی فروشنده برخلاف تعهد خود عمل نکرده و از تحویل موضوع معامله خودداری کند، خریدار میتواند از طریق دادگاه وی را به انجام تعهد ملزم نماید.
این دادخواست اغلب بعد از تنظیم مبایعهنامه و پرداخت ثمن مطرح میشود و تفاوت آن با دعوای الزام به تنظیم سند رسمی در ماهیت عمل مورد درخواست است؛ زیرا در دعوای تحویل، موضوع اصلی در اختیار گرفتن فیزیکی مال است، در حالیکه الزام به تنظیم سند، به معنی انتقال رسمی مالکیت در دفترخانه محسوب میشود. در بسیاری از موارد، هر دو دعوی بهصورت همزمان قابل طرح هستند، بهویژه در معاملات ملکی که خریدار خواهان دریافت ملک و سپس انتقال سند رسمی آن است.
شرایط طرح دادخواست الزام به تحویل مورد معامله
برای موفقیت در چنین دعوایی باید شرایط خاصی وجود داشته باشد. نخستین شرط، داشتن قرارداد یا مبایعهنامه معتبر بین خریدار و فروشنده است که به امضا و اثر انگشت طرفین رسیده و حاوی مشخصات دقیق مورد معامله باشد.
شرط دوم، پرداخت کامل یا بخش قابل توجهی از ثمن معامله است. اگر وجه معامله پرداخت نشده باشد، دادگاه معمولاً به الزام فروشنده حکم نمیدهد، زیرا تعهدات طرف مقابل نیز باید انجام شده باشد.
سومین شرط، خودداری فروشنده از تحویل مورد معامله است. در صورتیکه خریدار پیش از مراجعه به دادگاه با اظهارنامه رسمی از فروشنده تحویل ملک یا خودرو را بخواهد، اقدام او نزد دادگاه معتبرتر تلقی خواهد شد.
و در نهایت، مورد معامله باید قابل تحویل باشد، یعنی در مالکیت فروشنده قرار داشته و مانع قانونی برای تحویل آن وجود نداشته باشد. رعایت این شرایط، شانس پذیرش دادخواست خریدار را افزایش میدهد و جلوی اطاله دادرسی را میگیرد.
مدارک لازم برای تقدیم دادخواست
برای طرح دادخواست الزام به تحویل مورد معامله، تهیه مدارک کامل اهمیت زیادی دارد. مهمترین این مدارک عبارتاند از:
- اصل مبایعهنامه یا قرارداد فروش که نشاندهنده وقوع معامله و تعهد فروشنده است.
- رسید پرداخت وجه یا فیش واریز بانکی که ثابت میکند خریدار به تعهد مالی خود عمل کرده است.
- استعلام مالکیت از اداره ثبت (در معاملات ملکی) که مالک واقعی ملک را مشخص میکند.
- مدارک هویتی طرفین مانند کارت ملی و شناسنامه.
- در صورت وجود، اظهارنامه رسمی مبنی بر مطالبه تحویل مورد معامله از فروشنده پیش از اقامه دعوا.
در صورت نقص هر یک از این موارد، ممکن است دادگاه رسیدگی را ناقص تشخیص داده یا پرونده را رد کند. به همین دلیل، بهتر است قبل از ثبت دادخواست، با وکیل ملکی مشورت کنید تا مدارک شما از نظر حقوقی کامل و صحیح باشد.
نمونه دادخواست الزام به تحویل مورد معامله
در ادامه، نمونهای از متن رسمی دادخواست آورده شده است که میتوانید با تکمیل اطلاعات شخصی از آن استفاده نمایید:
ریاست محترم مجتمع قضایی …
با سلام و احترام
اینجانب …. فرزند …. به نشانی …. به استحضار میرسانم؛
مطابق مبایعهنامه شماره …. مورخ ….، خوانده محترم آقای/خانم …. متعهد گردیدهاند یک دستگاه/یک واحد آپارتمان به مشخصات …. را به اینجانب منتقل و تحویل دهند.
با وجود پرداخت ثمن معامله طبق مدارک پیوست، ایشان از تحویل مورد معامله امتناع نمودهاند.
لذا با استناد به مواد ۱۰، ۲۲۰، ۲۲۱، ۲۲۲ و ۳۶۲ قانون مدنی و مواد ۱۹۸ و ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی، صدور حکم به الزام خوانده به تحویل مورد معامله و نیز جبران خسارات دادرسی مورد استدعاست.
با احترام
نام و نام خانوادگی خواهان
امضا – تاریخ
پیوستها:
۱. تصویر مبایعهنامه
۲. رسید پرداخت وجه
۳. استعلام مالکیت
۴. کارت ملی خواهان
نکات مهم در تنظیم دادخواست تحویل مورد معامله
در هنگام تنظیم دادخواست، جزئیات باید با دقت درج شوند. برای مثال:
مشخصات ملک یا مورد معامله (پلاک ثبتی، مساحت، شماره شاسی خودرو و…) باید دقیق و بدون ابهام باشد.
در دادخواست حتماً به پرداخت وجه اشاره شده و مدارک مربوط ضمیمه شود.
دادگاه صالح برای رسیدگی، محل وقوع ملک غیرمنقول است، بنابراین اگر پرونده مربوط به ملک باشد، باید در همان شهر مطرح شود.
در قسمت خواسته، بهتر است علاوه بر تحویل مورد معامله، خسارات دادرسی نیز مطالبه گردد.
اشتباه در هر یک از این موارد ممکن است باعث طولانی شدن روند رسیدگی یا حتی رد دعوا شود. بهرهگیری از تجربه وکیل ملکی میتواند از بروز چنین خطاهایی جلوگیری نماید.
رسیدگی دادگاه به دعوای الزام به تحویل
پس از ثبت دادخواست در دفتر خدمات الکترونیک قضایی، پرونده به دادگاه صالح ارجاع میشود. دادگاه ابتدا مدارک خریدار را بررسی کرده و سپس در صورت نیاز از کارشناس رسمی دادگستری برای تأیید مالکیت و قابلتحویل بودن مورد معامله استفاده میکند.
در صورتیکه فروشنده مالک رسمی باشد و مدارک فروش کامل ارائه شود، دادگاه معمولاً حکم به تحویل صادر میکند. چنانچه پس از صدور حکم، فروشنده همچنان از تحویل ملک یا خودروی معاملهشده خودداری کند، اجراییه صادر و اجرای احکام، با همکاری نیروی انتظامی، نسبت به تحویل فیزیکی مال به خریدار اقدام خواهد کرد.
معمولاً فرایند رسیدگی بین سه تا شش ماه زمان میبرد و بسته به محل، حجم پروندهها و همکاری طرفین میتواند متفاوت باشد.
تفاوت تحویل مورد معامله با تنظیم سند رسمی
گاه افراد تصور میکنند تحویل مورد معامله و تنظیم سند رسمی یکسان است، درحالیکه این دو کاملاً متفاوتند. دعوای تحویل ناظر به در اختیار گرفتن واقعی و فیزیکی مال است، اما تنظیم سند رسمی به معنای ثبت قانونی و انتقال رسمی مالکیت میباشد.
به عبارت دیگر، ممکن است فروشنده ملک را تحویل خریدار دهد اما هنوز سند به نام وی منتقل نشده باشد، یا برعکس، سند تنظیم شود ولی هنوز تحویل فیزیکی صورت نگیرد. از این رو، ممکن است خریدار هر دو دادخواست را بهطور همزمان مطرح کند تا هم مالکیت قانونی و هم تصرف واقعی را بهدست آورد.
مشاوره با وکیل ملکی متخصص
پروندههای ملکی از جمله دعاوی الزام به تحویل ملک یا خودرو، حساس و فنی هستند. کوچکترین اشتباه در تنظیم متن دادخواست یا انتخاب خواسته مناسب میتواند به رد دعوا بینجامد. حضور یک وکیل ملکی با تجربه سبب تسریع در روند دادرسی و جلوگیری از خسارتهای احتمالی میشود.
مؤسسه حقوقی راهیان عدالت با برخورداری از بهترین وکیل حقوقی ، آماده ارائه مشاوره و تنظیم حرفهای دادخواست الزام به تحویل مورد معامله است.
اگر فروشندهای پس از عقد قرارداد از انجام تعهد خود سر باز زده است، همین امروز با کارشناسان ما تماس بگیرید تا مراحل قانونی را به سرعت آغاز کنیم.
تماس برای مشاوره فوری: 09121304085
جمعبندی
طرح دادخواست الزام به تحویل مورد معامله، راهی قانونی و مؤثر برای نجات خریدار از رفتار غیرمنصفانه فروشنده است. آشنایی با شرایط، مدارک لازم و مراحل رسیدگی، نخستین گام برای حفظ حقوق خریدار میباشد. با این حال، پیچیدگیهای حقوقی این موضوع ایجاب میکند که خریداران از مشاوره وکیل آگاه استفاده کنند تا از بروز اشتباه جلوگیری شود. مؤسسه حقوقی راهیان عدالت با سابقه درخشان در پروندههای ملکی، آماده ارائه کاملترین خدمات در این زمینه میباشد.