وقتی فردی به ارتکاب جرم متهم میشود، قاضی یا بازپرس برای اطمینان از حضور او در جلسات رسیدگی، معمولاً تصمیمی به نام «قرار تأمین» صادر میکند. بسیاری از افراد در این شرایط نگران میشوند و تصور میکنند که صدور قرار تأمین به معنی مجرم شناختهشدن است، در حالی که چنین برداشتی اشتباه است. قرار تأمین صرفاً اقدامی موقت برای حفظ نظم پرونده و تضمین ادامه تحقیقات است.
شناخت انواع قرار تأمین و آگاهی از حقوق متهم، میتواند از آسیبهای ناشی از تصمیمات نادرست قضایی جلوگیری کند. همچنین، در بسیاری از موارد امکان اعتراض یا درخواست تخفیف این قرار وجود دارد.
اگر برای شما یا یکی از بستگانتان قرار تأمین کیفری صادر شده و نمیدانید چه اقدامی انجام دهید، بهتر است پیش از هر حرکتی با وکیل کیفری متخصص مشورت کنید تا با آگاهی و استدلال حقوقی مناسب از حقوق خود دفاع نمایید.
قرار تأمین چیست؟
در قانون آیین دادرسی کیفری، بهویژه در ماده ۲۱۷، قرار تأمین کیفری تصمیمی است که بازپرس یا قاضی برای تضمین حضور متهم در مراحل مختلف دادرسی و جلوگیری از فرار، تبانی یا مخفی شدن او صادر میکند. به عبارت سادهتر، این قرار نوعی تعهد قانونی است که متهم در برابر دستگاه قضایی میسپارد تا از روند رسیدگی خارج نشود.
نکته مهم این است که صدور این قرار به معنای اثبات جرم یا محکومیت نیست، بلکه اقدامی موقتی برای حفظ دسترسی قانونی به متهم است. نوع و شدت این قرار به عوامل مختلفی مانند سابقه کیفری متهم، نوع جرم، دلایل اتهام و نظر قاضی بستگی دارد.
بنابراین، اگر برای شخصی قرار تأمین کیفری صادر شود، نیازی به ترس یا ناآگاهی نیست. آشنایی با مقررات مربوطه و بهرهگیری از دانش حقوقی یک وکیل میتواند مسیر پرونده را به سمت تصمیم عادلانهتر هدایت کند.
انواع قرار تأمین کیفری
قانونگذار در ماده ۲۱۷ به بعد از قانون آیین دادرسی کیفری، چند نوع قرار تأمین کیفری را پیشبینی کرده است. این قرارها از سبکترین تا سنگینترین شکل ممکن عبارتاند از:
- التزام به حضور با قول شرف: متهم تعهد میدهد هر زمان که فراخوانده شود، حاضر گردد.
- التزام با تعیین وجه التزام: متهم تعهد مالی مشخصی میسپارد تا در صورت عدم حضور، آن مبلغ به نفع دولت ضبط شود.
- کفالت: شخص دیگری (کفیل) ضمانت میدهد که متهم در زمان مقرر حاضر شود.
- وثیقه: وجه نقد، سند مالکیت یا سایر اموال قابل قبول در اختیار مرجع قضایی این قرار میگیرد.
- بازداشت موقت: شدیدترین نوع قرار تأمین است و در مواردی صادر میشود که احتمال فرار یا تبانی زیاد باشد.
انتخاب نوع قرار تأمین کاملاً وابسته به تشخیص قاضی و شرایط پرونده است. هرچه جرم سنگینتر یا رفتار متهم مشکوکتر باشد، احتمال صدور قرار سختتری بیشتر میشود.
تفاوت قرار تأمین کیفری و قرار تأمین حقوقی
بسیاری از افراد این دو مفهوم را اشتباه میگیرند، در حالی که کاربرد و ماهیت آنها متفاوت است.
قرار تأمین کیفری، همانطور که گفته شد، برای تضمین حضور متهم و جلوگیری از اختلال در روند رسیدگی کیفری صادر میشود. اما قرار تأمین حقوقی، در دعاوی غیرکیفری (مثل مطالبه وجه یا دعاوی خانوادگی) برای تضمین اجرای حکم آینده یا حفظ حقوق خواهان به کار میرود.
برای مثال، در دعوای مطالبه وجه، خواهان ممکن است تقاضا کند اموال خوانده تا زمان صدور حکم نهایی توقیف شود تا از انتقال دارایی جلوگیری گردد؛ این همان قرار تأمین حقوقی است.
| ویژگیها | قرار تأمین کیفری | قرار تأمین حقوقی |
|---|---|---|
| هدف | تضمین حضور متهم در دادگاه | تضمین اجرای حکم یا حفظ حق خواهان |
| صادرکننده | بازپرس یا قاضی کیفری | دادگاه حقوقی |
| نوع ضمانت | شخصی یا مالی | غالباً مالی و بر دارایی خوانده |
| امکان اعتراض | دارد (در دادگاه بالاتر) | دارد (در همان مرجع یا تجدیدنظر) |
اعتراض به قرار تأمین
طبق مواد ۲۴۷ و ۲۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری، متهم یا وکیل او میتواند ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ، نسبت به قرار تأمین کیفری صادره اعتراض کند. این اعتراض باید از طریق لایحهای مستدل و قانونی در دادگاه بالاتر ثبت شود.
چنانچه دادگاه تشخیص دهد قرار صادره بیش از حد لازم بوده یا دلایل کافی برای آن وجود ندارد، میتواند نوع این قرار را تخفیف دهد یا لغو کند. تجربه نشان داده است که تنظیم صحیح لایحه اعتراض، نقش تعیینکنندهای در تصمیم نهایی قاضی دارد.
بنابراین، توصیه میشود تنظیم هرگونه اعتراض یا درخواست تغییر قرار توسط وکیل کیفری باتجربه انجام شود تا احتمال موفقیت بالا برود.
📞 برای تنظیم لایحه اعتراض به این قرار، با موسسه حقوقی راهیان عدالت تماس بگیرید: 09121304085
لغو یا تخفیف قرار تأمین
در برخی موارد، پس از گذشت مدتی از صدور قرار، شرایط پرونده تغییر میکند. مثلاً متهم همکاری کامل با مرجع قضایی انجام داده، وثیقه مناسب ارائه کرده یا شاکی خصوصی گذشت کرده است. در چنین وضعیتی قاضی میتواند با درخواست رسمی متهم یا وکیل او، قرار تأمین را تخفیف یا لغو کند.
برای مثال، اگر در ابتدا قرار وثیقه صادر شده و متهم توان تأمین وثیقه را ندارد، ممکن است با درخواست وکیل، قرار به کفالت یا وجه التزام تقلیل یابد.
درخواست لغو یا تخفیف باید از طریق لایحه رسمی و مستند انجام گیرد تا دادگاه آن را بررسی کند. لذا حضور وکیل پایه یک داگستری در این مرحله اهمیت فراوانی دارد.
نقش وکیل در پروندههای قرار تأمین
پروندههای مربوط به صدور این قرار از حساسترین بخشهای دادرسی کیفری هستند. در این مرحله، وکیل میتواند با آگاهی از قانون و رویه قضایی، مسیر پرونده را بهنفع موکل تغییر دهد. مهمترین اقدامات وکیل عبارتاند از:
- بررسی قانونی بودن دلایل صدور قرار
- درخواست تبدیل قرار شدید به نوع سبکتر
- تنظیم لایحه دفاعیه مستدل برای اعتراض به قرار
- حضور در جلسات و ارائه توضیحات مؤثر به دادگاه
- مذاکره با مرجع قضایی برای آزادی موقت یا کاهش میزان وثیقه
تجربه ثابت کرده است وکیل کاردان میتواند احتمال آزادی و جلوگیری از بازداشت غیرضروری را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
جمعبندی
قرار تأمین یکی از ابزارهای قانونی برای تضمین حضور متهم و ادامه رسیدگی عادلانه است، اما اشتباه در نوع یا شدت آن میتواند تبعات سنگینی برای افراد بیگناه داشته باشد. آگاهی از حقوق قانونی، شناخت مراحل اعتراض، و بهرهگیری از تجربه وکلای متخصص، مهمترین گام برای حفظ حقوق متهم است.
موسسه حقوقی راهیان عدالت با سالها تجربه در دعاوی کیفری، آماده ارائه مشاوره تخصصی در زمینه صدور، اعتراض یا لغو این قرار است.
📞 تماس فوری با وکیل پایهیک: 09121304085