قرارداد کار از اساسی ترین اسناد در روابط میان کارفرما و کارگر است . این قرارداد چارچوبی مشخص برای حقوق و تعهدات هر دو طرف فراهم می کند و نقش مهمی در پیشگیری از اختلافات ایفا می نماید . در واقع ، قرارداد کار نه تنها ابزار استخدام و شروع همکاری است ، بلکه مبنای قانونی برای دریافت حقوق ، مزایا ، بیمه و سایر الزامات شغلی محسوب می شود .
نبود قرارداد شفاف ، زمینه ساز مشکلات متعدد از جمله شکایت در اداره کار، عدم پرداخت مطالبات و تفسیرهای گوناگون از تعهدات طرفین خواهد شد . به همین دلیل شناخت انواع قرارداد کار و شرایط قانونی آن برای هر دو طرف ضروری است .
قرارداد کار چیست؟ (تعریف قانونی)
بر اساس ماده ۷ قانون کار، قرارداد کار توافقی است بین کارگر و کارفرما که به موجب آن ، کارگر در مقابل دریافت حقالسعی ، کاری را برای مدت موقت یا دائم برای کارفرما انجام می دهد. در این تعریف سه رکن اصلی دیده می شود : وجود کارگر، وجود کارفرما و رابطه مزد در برابر کار .
از منظر قانونی ، قرارداد کار می تواند کتبی یا شفاهی باشد ، اما نسخه کتبی همواره ترجیح داده می شود ، زیرا در زمان بروز اختلاف ، مدرک معتبر ارائه می دهد . این قرارداد باید شامل اطلاعاتی چون نوع کار، مدت همکاری ، میزان دستمزد ، ساعات کاری ، بیمه و شرایط فسخ باشد تا از تفسیرهای نادرست جلوگیری شود .
انواع قرارداد کار
قرارداد کار دائم
این نوع قرارداد ، بدون تعیین زمان پایان همکاری منعقد میشود و تا زمانی که یکی از طرفین طبق قانون آن را خاتمه ندهد، معتبر است . مزیت اصلی آن امنیت شغلی بالا و تعهد بیش تر کارفرما است . در چنین قراردادی ، کارگر از مزایای کامل بیمه، سنوات و مرخصی برخوردار می شود .
قرارداد کار موقت
قرارداد کار موقت برای مدت مشخصی منعقد می شود ، مثلاً یک سال یا تا پایان پروژه ای خاص . این نوع قرارداد در شرکت ها و مشاغل پروژه محور بسیار رایج است . پایان مدت قرارداد ، موجب فسخ خودکار آن می گردد مگر آن که تمدید شود .
قرارداد کار معین
در این نوع توافق ، کارگر برای انجام کاری مشخص استخدام می شود ، بدون آن که مدت زمان آن تعیین گردد . به بیان ساده ، همکاری تا پایان مأموریت یا تسک تعیین شده ادامه دارد . این نوع قرارداد معمولاً در پروژه های پیمانکاری یا هنری کاربرد دارد .
قرارداد کار شفاهی (آثار حقوقی)
قرارداد شفاهی از نظر قانون معتبر است ، اما اثبات تعهدات در آن دشوار می باشد . در صورت بروز اختلاف ، کارگر میتواند با شهادت شهود یا شواهد پرداخت مزد ، ادعای خود را اثبات کند . با این حال ، کارشناسان حقوقی همواره توصیه می کنند قرارداد کار به صورت مکتوب تنظیم گردد تا از مشکلات حقوقی جلوگیری شود .
شرایط صحت قرارداد کار
برای آنکه تنظیم قرارداد کار از نظر قانون معتبر باشد ، وجود شرایطی الزامی است :
- اهلیت طرفین: هر دو طرف باید بالغ، عاقل و مختار باشند . استخدام افراد زیر ۱۵ سال ممنوع است .
- مشروع بودن موضوع کار: فعالیت باید قانونی و مطابق با موازین شرعی باشد .
- توافق اراده: تراضی و رضایت طرفین شرط اصلی اعتبار است.
- رعایت حداقلهای قانونی: حقوق ، ساعات کار و مزایا باید حداقل مطابق قانون کار باشد. قراردادهایی با شرایط پایینتر غیرقانونی هستند .
بندهای مهم در قرارداد کار
یک قرارداد کار استاندارد باید شامل بندهای زیر باشد :
- شرح وظایف: تعیین دقیق وظایف برای جلوگیری از سوءتفاهم.
- ساعات کاری: معمولاً ۴۴ ساعت در هفته؛ توافق بر ساعات بیشتر نیازمند پرداخت اضافهکاری است.
- حقوق و مزایا: باید شفاف و بر اساس مصوبات شورای عالی کار باشد.
- بیمه و مالیات: ثبت بیمه در سامانه تأمین اجتماعی از الزامات قانونی است.
- مرخصی و اضافهکاری: قانون برای هر کارگر حداقل ۲۶ روز مرخصی سالانه را پیشبینی کرده است.
- شرط فسخ و خاتمه: تعیین شرایط خاتمه همکاری از منظر هر دو طرف.
فسخ قرارداد کار
فسخ از طرف کارفرما
کارفرما تنها در صورتی میتواند قرارداد را فسخ کند که تخلف جدی از سوی کارگر صورت گرفته باشد یا دلایل موجه قانونی ارائه شود. اخراج بدون دلیل قانونی، مشمول جریمه و الزام به بازگشت به کار است.
فسخ از طرف کارگر
کارگر میتواند در صورت نقض حقوقش مانند عدم پرداخت حقوق، شرایط ناایمن کار یا بدرفتاری کارفرما، قرارداد را فسخ کند. البته این موضوع باید با اعلام به اداره کار انجام گیرد.
فسخ غیرقانونی و تبعات آن
فسخ بدون رعایت مقررات موجب مسئولیت مدنی و پرداخت خسارت خواهد شد. در صورت بروز چنین شرایطی، مراجعه به وکیل متخصص قانون کار میتواند در کاهش ضررها مؤثر باشد.
تفاوت قرارداد کار با قرارداد پیمانکاری
تبعیت: در قرارداد کار، کارگر تحت نظارت کارفرما کار میکند؛ اما در پیمانکاری، استقلال شغلی وجود دارد.
بیمه و مالیات: در قرارداد کار، پرداخت بیمه و مالیات بر عهده کارفرماست؛ در پیمانکاری، پیمانکار خود مسئول پرداخت آنهاست.
مسئولیتها: در قرارداد کار، کارفرما مسئول ایمنی محیط کار است، در حالیکه در پیمانکاری این وظیفه با پیمانکار است.
نقش وکیل در تنظیم و بررسی قرارداد کار
یک وکیل متخصص قانون کار میتواند از بروز اختلاف در مراحل استخدام تا خاتمه همکاری پیشگیری کند. تنظیم دقیق بندها مطابق قانون، افزودن شرایط منصفانه و شفافسازی حقوق طرفین از جمله مزایای استفاده از بهترین وکیل حقوقی است. همچنین در پروندههای شکایت از کارفرما یا دفاع در اداره کار، حضور وکیل الزامی نیست اما تأثیر زیادی در نتیجه پرونده دارد.
برای مشاوره حقوقی با وکیل مجرب در موسسه «راهیان عدالت»، میتوانید با شماره 📞 09121304085 تماس بگیرید.
پرسشهای متداول
۱. آیا قرارداد کار شفاهی معتبر است؟
بله، اما اثبات تعهدات آن دشوار است. توصیه میشود حتماً قرارداد مکتوب تنظیم شود.
۲. حداقل حقوق در قرارداد کار چقدر است؟
حداقل حقوق هرسال توسط شورای عالی کار اعلام میشود و کمتر از آن نمیتواند در قرارداد درج گردد.
۳. آیا کارفرما میتواند بدون دلیل موجه کارگر را اخراج کند؟
خیر، اخراج بدون دلیل قانونی باطل است و کارگر میتواند از طریق اداره کار شکایت کند.
۴. قرارداد آزمایشی چیست؟
دورهای است برای ارزیابی صلاحیت کارگر که میتواند حداکثر سه ماه برقرار باشد.
۵. آیا تنظیم قرارداد با وکیل الزامی است؟
خیر، اما استفاده از مشاوره حقوقی باعث حفظ منافع هر دو طرف میشود.
جمع بندی
قرارداد کار سندی حیاتی برای حفظ حقوق کارگر و کارفرما است. بیتوجهی به جزئیات آن ممکن است منجر به ضررهای حقوقی و مالی شود.
اگر در زمینه تنظیم، بررسی یا فسخ قرارداد کار نیاز به مشاوره دارید، متخصصان موسسه حقوقی راهیان عدالت آماده ارائه خدمات حرفهای هستند.
برای دریافت مشاوره فوری، همین حالا با شماره 📞 09121304085 تماس بگیرید تا قبل از بروز اختلاف، با آگاهی قانونی تصمیم بگیرید.