مهریه حق مالی زن است که با عقد نکاح به او تعلق میگیرد و از نظر قانون، مالک مطلق آن محسوب میشود. یکی از تصمیمهایی که برخی زنان در طول زندگی مشترک یا هنگام طلاق میگیرند، بخشیدن مهریه است.
اما این بخشش تنها زمانی معتبر است که به شکل قانونی و با قصد واقعی انجام شده باشد.
از منظر حقوقی، بخشیدن مهریه میتواند به سه صورت اصلی انجام شود:
ابراء مهریه: یعنی زن از حق مطالبه مهریه صرفنظر میکند. در این حالت، مهریه بهطور کامل از ذمه شوهر ساقط میشود و بازگشت از آن ممکن نیست.
هبه مهریه: زن مهریه خود را مانند هدیهای به شوهر میبخشد. در هبه، در برخی شرایط (اگر عین مهریه موجود باشد و شوهر هنوز آن را منتقل نکرده باشد) زن میتواند از بخشش رجوع کند.
بخشش ساده یا توافقی: ممکن است زن در شرایط خاص (مثل طلاق توافقی) اعلام کند که تمام یا بخشی از مهریه را نمیخواهد. در این حالت، نوع توافق و سند ثبتشده تعیینکنندهی اعتبار و قابلبرگشت بودن آن است.
بنابراین، گرچه در ظاهر همهی این حالتها به «بخشیدن مهریه» اشاره دارند، اما آثار حقوقی آنها متفاوت است. زن باید پیش از هر تصمیم، از نحوهی ثبت و پیامدهای هر روش آگاه باشد. برای انتخاب ایمنترین مسیر، مشاوره با وکیل خانواده ضروری است.
تماس برای مشاوره حقوقی با موسسه راهیان عدالت: 09121304085
روشهای قانونی بخشیدن مهریه
بخشیدن مهریه اگر بهشکل قانونی انجام نشود، بعدها ممکن است موجب بروز اختلاف یا بیاعتباری سند شود. در نتیجه، آشنایی با روشهای رسمی آن اهمیت زیادی دارد:
بخشیدن مهریه در دفترخانه رسمی:
رایجترین و مطمئنترین روش، حضور در دفترخانه اسناد رسمی و تنظیم «سند ابراء یا هبه مهریه» است. این سند باید بهصورت صریح و با امضای زن تنظیم شود و در آن قید شود که زن با اراده و اختیار، مهریه را بخشیده است. اسناد عادی یا دستنوشتهها، اعتبار کمتری دارند و ممکن است در دادگاه رد شوند.
بخشیدن مهریه در دادگاه:
گاهی موضوع بخشش مهریه در جریان طلاق یا دعاوی خانوادگی مطرح میشود. در این شرایط، زن میتواند در دادگاه خانواده بهصورت رسمی اعلام کند که بخشی یا تمام مهریه خود را بخشیده است. این تصمیم در صورت ثبت در صورتجلسه دادگاه و امضای طرفین، دارای اثر قانونی است و نیازی به مراجعه به دفترخانه ندارد.
بخشیدن مهریه در طلاق توافقی:
در طلاق توافقی، معمولاً یکی از شروط مصالحه، بخشش کل یا قسمتی از مهریه است. این بخشش باید در صورتجلسهی رسمی قید شده و به تأیید قاضی برسد. بخشیدن مهریه در این حالت، معمولاً غیرقابل رجوع است، زیرا بر مبنای توافق دو طرف و در قالب مصالحه انجام میشود.
نکته مهم: اگر زنی بدون اطلاع از آثار حقوقی، مهریهاش را ببخشد و بعد پشیمان شود، در بسیاری از موارد امکان بازگشت وجود ندارد. بنابراین توصیه میشود پیش از تنظیم هر سندی، با وکیل متخصص خانواده مشورت کنید.
برای دریافت مشاوره فوری، با موسسه راهیان عدالت تماس بگیرید: 09121304085
آیا امکان رجوع از بخشیدن مهریه وجود دارد؟
بسیاری از افراد پس از بخشیدن مهریه و فروکش کردن احساسات، از تصمیم خود پشیمان میشوند و میپرسند: «آیا میتوانم مهریهام را پس بگیرم؟» پاسخ این پرسش بستگی به نوع بخشش دارد.
در ابراء مهریه:
اگر زن در سند رسمی اعلام کند که تمام مهریه را ابراء کرده، یعنی از حق خود بهطور قطعی صرفنظر کرده است. در این حالت، بازگشت از بخشیدن مهریه امکانپذیر نیست و حتی شکایت در دادگاه نیز فایدهای ندارد.
در هبه مهریه:
در صورتی که مهریه به عنوان هدیه (هبه) بخشیده شده و عین آن هنوز نزد شوهر است، زن میتواند از بخشیدن رجوع کند؛ مگر آنکه شوهر مهریه را به دیگری منتقل کرده باشد یا زن در سند رسمی از حق رجوع خود نیز صرفنظر کرده باشد.
در بخشیدن مهریه در طلاق توافقی:
در این حالت، به دلیل اینکه بخشش مهریه یکی از بندهای توافق طرفین محسوب میشود، امکان رجوع وجود ندارد؛ زیرا تغییر آن بهمنزلهی برهم زدن توافق طلاق است.
در نتیجه، اگر زنی قصد دارد در شرایط خاص مهریه خود را ببخشد، باید بداند کدام روش برگشتپذیر است و کدام خیر. مشاوره با وکیل متخصص خانواده پیش از صدور هرگونه امضا، از بروز خسارات جبرانناپذیر جلوگیری میکند.
تماس با وکیل خانواده در موسسه راهیان عدالت: 09121304085
بخشیدن مهریه چه آثار حقوقی دارد؟
بخشیدن مهریه تنها یک تصمیم عاطفی نیست؛ بلکه آثار مالی و حقوقی مهمی دارد که بر آیندهی زن و حتی مسیر طلاق تأثیر میگذارد.
تأثیر بر حقوق مالی زن:
با بخشیدن مهریه، زن دیگر حق مطالبهی آن را در آینده ندارد، مگر اینکه بخشش با شرایط قابل رجوع تنظیم شده باشد. در چنین حالتی، مهریه از اموال زن خارج میشود و قابل مطالبه نیست.
تأثیر بر روند طلاق:
در طلاق توافقی، بخشیدن مهریه یکی از عوامل تسهیلکنندهی صدور گواهی عدم امکان سازش است. درواقع، وقتی زن بخشش را امضا میکند، دادگاه بدون نیاز به بررسی بیشتر، اجازهی طلاق را صادر میکند.
تأثیر بر دعاوی آینده:
اگر زنی مهریهاش را بخشیده و سپس شکایت مطالبهی مهریه مطرح کند، دادگاه با استناد به سند ابراء یا مصالحه، دعوا را رد خواهد کرد. بنابراین باید بخشش کاملاً آگاهانه انجام شود.
نکته مهم این است که بخشیدن مهریه در برخی موارد میتواند وسیلهی فشار یا سوءاستفاده باشد؛ لذا حضور یک وکیل مستقل در تنظیم این اسناد، بهترین ضمانت برای حفظ حقوق طرفین است.
نقش وکیل در بخشیدن مهریه
در بسیاری از پروندهها، زنان بدون اطلاع از آثار حقوقی، اقدام به امضای سند بخشش میکنند و پس از مدتی متوجه اشتباه خود میشوند. در چنین شرایطی، حضور وکیل متخصص خانواده میتواند مسیر پرونده را کاملاً تغییر دهد.
وکیل قبل از هر چیز، نوع اقدام (ابراء، هبه یا توافق) را مشخص میکند و بررسی مینماید که کدام روش با شرایط موکل سازگارتر است. سپس، سند را بهگونهای تنظیم میکند که در صورت پشیمانی، امکان رجوع یا اعمال حقوق باقیمانده وجود داشته باشد.
هم چنین در مواردی که بخشش مهریه در شرایط تهدید یا اجبار انجام شده باشد ، وکیل میتواند با استناد به ماده ۲۰۳ قانون مدنی، درخواست ابطال سند بخشش را در دادگاه خانواده مطرح کند .
بنابراین، پیش از هر تصمیم درباره بخشیدن یا عدم بخشیدن مهریه ، گفتوگو با وکیل آگاه ، اقدامی ضروری و هوشمندانه است.
برای رزرو مشاوره وکالتی با موسسه حقوقی راهیان عدالت تماس بگیرید: 09121304085
سوالات متداول
۱. آیا زن میتواند بخشی از مهریه را ببخشد؟
بله ، بخشش می تواند جزئی باشد و تنها نسبت به تعداد مشخصی از سکه ها انجام شود .
۲. آیا بخشش مهریه نیاز به حضور شوهر دارد؟
در ابراء خیر، زیرا زن به تنهایی از حق خود صرف نظر می کند . اما در طلاق توافقی ، لازم است هر دو امضا کنند .
۳. آیا مهریه عندالمطالبه قابل بخشش است ؟
بله ، زن می تواند مهریه عندالمطالبه را هر زمان که بخواهد ببخشد.
۴. اگر زن بعد از طلاق پشیمان شود ، می تواند مهریه را برگرداند؟
خیر، مگر این که بخشش به صورت هبه باشد و شرایط رجوع قانونی فراهم باشد .
۵. آیا نگارش دستی بخشش مهریه اعتبار دارد ؟
سند دست نویس ممکن است به دلیل نبود شرایط رسمی یا مشخص نبودن قصد واقعی زن ، در دادگاه معتبر شناخته نشود . بهتر است سند رسمی تنظیم شود .
جمع بندی
بخشیدن مهریه یک تصمیم حقوقی قابل توجه است که بر دارایی ، رابطه زناشویی و حتی آینده ی شخص تأثیر مستقیم دارد . آگاهی از تفاوت های ابراء ، هبه و بخشش توافقی ، به زنان کمک می کند تصمیمی آگاهانه و محافظت شده بگیرند .
پیش از هر اقدامی ، حتماً با وکیل متخصص خانواده مشورت کنید تا بهترین گزینه را بر اساس شرایط شما پیشنهاد دهد .
📞 تماس فوری برای دریافت مشاوره حقوقی از موسسه راهیان عدالت: 09121304085