موضوع ترک انفاق از مسائلی است که در بسیاری از روابط خانوادگی به یکی از شایع ترین دعاوی حقوقی و کیفری تبدیل شده است . نفقه ، از حقوق مالی اساسی زن ، فرزند و گاه والدین محسوب می شود و زمانی که پرداخت آن بدون دلیل قانونی متوقف شود ، قانون گذار این رفتار را «ترک انفاق» و در مواردی «جرم ترک انفاق» می داند .
بسیاری از کاربران هنگام جست و جوی عبارت ترک انفاق به دنبال دانستن پاسخ به این پرسش ها هستند : آیا این عمل جرم است ؟ چه مجازاتی دارد ؟ چگونه می توان شکایت کرد ؟
در این مقاله ، تمام آن چه باید درباره جرم ترک انفاق ، شرایط تحقق ، نحوه شکایت و راههای دفاع بدانید ، به صورت کامل و کاربردی بررسی شده است .
در صورت نیاز به مشاوره حقوقی فوری با وکیل خانواده درباره پرونده ترک انفاق می توانید با مؤسسه حقوقی راهیان عدالت از طریق شماره 📞 ۰۹۱۲۱۳۰۴۰۸۵ تماس بگیرید.
ترک انفاق چیست ؟
در قانون مدنی و کیفری ایران، نفقه شامل خوراک، پوشاک، مسکن، اثاثیه و تمامی نیازهای متعارف زن و فرزند است. ترک انفاق یعنی خودداری شخصی که قانوناً موظف به پرداخت نفقه است، از انجام این تکلیف بدون وجود دلیل موجه.
به طور ساده، اگر شوهر با وجود توان مالی از پرداخت نفقه به همسر خودداری کند، مرتکب جرم ترک انفاق شده است. همین قاعده در موارد خاص برای پدر نسبت به فرزند یا بالعکس نیز برقرار است.
مثال
فرض کنید شوهر از تمکن مالی خوبی برخوردار است و بدون دلیل منطقی از تهیه هزینههای زندگی همسر امتناع میکند. در چنین شرایطی، زن میتواند با استناد به ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده علیه وی شکایت ترک انفاق مطرح کند.
تفاوت ترک انفاق با اختلافات مالی معمولی در این است که ترک انفاق دارای جنبه کیفری است و منجر به تعقیب و حتی حبس متهم میشود.
جرم ترک انفاق در قانون ایران
قانونگذار در ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ بهصراحت اعلام کرده است که هر کس با داشتن استطاعت مالی، نفقه زوجه یا سایر افراد واجبالنفقه خود را پرداخت نکند، به حبس تعزیری محکوم میشود.
جرم ترک انفاق، برخلاف دعوای حقوقی نفقه، دارای ماهیت کیفری است و هدف آن حمایت از افراد وابسته مانند همسر و فرزند است.
چه افرادی میتوانند مرتکب جرم ترک انفاق شوند؟
- شوهر نسبت به همسر: رایجترین مصداق این جرم.
- پدر نسبت به فرزندان: اگر از پرداخت هزینه زندگی آنان خودداری کند.
- فرزند نسبت به والدین نیازمند: در شرایطی که والدین ناتوان و بیبضاعت باشند و فرزند قدرت مالی داشته باشد.
بنابراین، ترک انفاق فقط محدود به ارتباط زن و شوهر نیست و در همه روابطی که مسئولیت پرداخت نفقه وجود دارد، قابل تحقق است.
شرایط تحقق جرم ترک انفاق
برای اینکه بتوان ترک انفاق را اثبات یا فردی را به این اتهام محکوم کرد، وجود شرایط مشخصی ضروری است:
- تمکن مالی زوج یا مسئول نفقه: اگر فرد واقعاً توان پرداخت نفقه را نداشته باشد، جرم محقق نمیشود.
- عدم پرداخت نفقه: سکونت جداگانه یا کتمان درآمد ممکن است به عنوان دلیل توجه دادگاه قرار گیرد.
- استمرار ترک انفاق: نپرداختن موقت یا کوتاهمدت معمولاً جرم محسوب نمیشود مگر استمرار داشته باشد.
- نبود عذر قانونی: مثلاً اگر زن تمکین نکند یا خارج از منزل مشترک زندگی کند، همسر تکلیف پرداخت نفقه ندارد.
در مرحله شکایت، اثبات این چهار شرط از طریق مدارک، شهادت یا فیش حقوقی انجام میشود. مشاوره با وکیل حقوقی از مؤسسه راهیان عدالت میتواند در تنظیم ادله و ارائه مستندات مؤثر باشد.
مجازات ترک انفاق چیست؟
مطابق ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده، مجازات ترک انفاق حبس تعزیری از سه ماه و یک روز تا پنج ماه تعیین شده است.
اما شرایط اجرایی حکم و شدت مجازات بسته به رابطه طرفین و میزان تأخیر در پرداخت نفقه متفاوت است.
مجازات ترک انفاق زوجه
اگر شوهر با داشتن توان مالی از پرداخت هزینههای متعارف زندگی همسر خودداری کند، با شکایت زن در دادگاه خانواده، تا پنج ماه حبس در انتظار او خواهد بود.
آیا ترک انفاق حبس دارد؟
بله. جرم ترک انفاق بهطور مستقیم مجازات حبس دارد، اما در برخی موارد دادگاه میتواند با اخذ رضایت همسر یا پرداخت فوری نفقه، مجازات را تعلیق یا تخفیف دهد.
مجازات ترک انفاق در صورت شکایت کیفری
در صورت شکایت رسمی، علاوهبر مجازات زندان، سوءسابقه کیفری موقت نیز برای متهم ثبت میشود.
نحوه شکایت ترک انفاق
برای شکایت از ترک انفاق، شاکی باید ابتدا در دفتر خدمات الکترونیک قضایی شکواییه تنظیم کرده و آن را در سامانه ثنا ثبت کند.
مدارک لازم برای شکایت
- کارت ملی و شناسنامه
- عقدنامه یا مدرک رابطه نسبی (برای فرزند یا والدین)
- مدارک دال بر تمکن مالی متهم (فیش حقوقی، حساب بانکی)
- مرجع صالح برای رسیدگی
- پرونده ترک انفاق معمولاً در دادسرا و دادگاه خانواده محل سکونت زوجه بررسی میشود.
مراحل اصلی
- ثبت شکواییه
- ارجاع به دادسرا و احضار متهم
- تحقیق، جمعآوری مدارک و صدور قرار نهایی
- برگزاری جلسه دادگاه و صدور حکم حبس یا الزام به پرداخت نفقه
برای صرفهجویی در زمان و جلوگیری از نقص پرونده، توصیه میشود از ابتدا با وکیل خانواده مؤسسه راهیان عدالت مشورت کنید.
تماس فوری: ۰۹۱۲۱۳۰۴۰۸۵
اثبات ترک انفاق چگونه انجام میشود؟
اثبات این جرم در گرو ارائه مستندات دقیق و قابل اعتماد است:
- فیش یا گردش حساب بانکی برای نشاندادن تمکن مالی
- شهادت شهود مبنیبر عدم پرداخت نفقه
- پیامکها یا مکاتبات همسر درباره درخواست نفقه
- نظر کارشناس رسمی دادگستری برای بررسی سطح زندگی و درآمد خانواده
در پروندههایی که شواهد قوی در اختیار نیست، وکیل متخصص میتواند با تنظیم لایحهای منسجم ادله محکمهپسند ارائه کند.
آیا ترک انفاق بدون طلاق امکانپذیر است؟
بله. از دید قانون، طلاق و ترک انفاق دو موضوع مستقلاند. زن حتی در دوران زندگی مشترک میتواند از شوهر خود به جرم ترک انفاق شکایت کند.
شکایت ترک انفاق منجر به طلاق نمیشود، بلکه هدف آن الزام شوهر به پرداخت نفقه و در صورت امتناع، مجازات کیفری وی است.
در مقابل، اگر شوهر بتواند عدم تمکین همسر را ثابت کند، ممکن است شکایت ترک انفاق رد شود.
دفاع در پرونده ترک انفاق
در بسیاری از موارد متهم میتواند با دفاع قانونی از محکومیت جلوگیری کند. مهمترین دفاعیات عبارتاند از:
- نبود تمکن مالی: زمانی که مرد واقعاً توان پرداخت ندارد.
- پرداخت نفقه: ارائه فیش یا اسناد پرداخت.
- عدم تمکین زن: اگر زن بدون اجازه منزل را ترک کند، دیگر مستحق نفقه نیست.
وکیل ترک انفاق میتواند با استناد به مواد قانونی و ارائه مستندات، مسیر پرونده را به سمت تبرئه یا تخفیف مجازات هدایت کند.
آیا جرم ترک انفاق قابل گذشت است؟
بله. جرم ترک انفاق از جرایمی است که با رضایت شاکی قابل گذشت محسوب میشود. اگر زن یا شاکی رضایت دهد یا نفقه پرداخت شود، دادگاه قرار موقوفی تعقیب صادر میکند.
به همین دلیل، در بسیاری از پروندهها، میانجیگری وکیل خانوادگی بهترین روش برای جلوگیری از حبس و توافق مالی بین زوجین است.
نقش وکیل در پرونده ترک انفاق
پرونده ترک انفاق حساس است؛ زیرا هم جنبه کیفری دارد و هم جنبه خانوادگی. حضور وکیل متخصص خانواده اهمیت بالایی دارد چون:
- بهترین راه برای اثبات یا دفاع را میشناسد.
- در جمعآوری مدارک و مکاتبات قضایی کمک میکند.
- مانع از تصمیمات نادرست یا پروندهسازی مقابل موکل میشود.
برای مشاوره دقیق و بررسی احتمال طرح شکایت یا دفاع از متهم در جرم ترک انفاق با مؤسسه حقوقی راهیان عدالت تماس بگیرید.
شماره تماس مستقیم مشاوره: ۰۹۱۲۱۳۰۴۰۸۵
سوالات متداول
۱. آیا ترک انفاق زندان دارد؟
بله. در صورت احراز تمکن مالی و امتناع از پرداخت نفقه، مجازات حبس از سه ماه و یک روز تا پنج ماه دارد.
۲. آیا زن شاغل هم میتواند شکایت ترک انفاق کند؟
بله. شاغل بودن زن مانع دریافت نفقه نیست. نفقه حقی قانونی است که فقط با تمکین نکردن از بین میرود.
۳. شکایت ترک انفاق چقدر طول میکشد؟
معمولاً بررسی پرونده بین یک تا سه ماه زمان میبرد تا حکم نهایی صادر شود.
جمع بندی
ترک انفاق یکی از جرایم رایج در دعاوی خانوادگی است که قانون آن را برای حمایت از اعضای خانواده جرم انگاری کرده است . شناخت دقیق مفاهیم ، شرایط و مجازات این جرم ، از وقوع مشکلات جدی حقوقی جلوگیری می کند .
در هر مرحله از طرح شکایت یا دفاع ، مشورت با وکیل متخصص ترک انفاق از مؤسسه حقوقی راهیان عدالت می تواند مسیر پرونده شما را ساده تر و نتیجه بخش تر کند .
برای دریافت مشاوره فوری، همین حالا تماس بگیرید: ۰۹۱۲۱۳۰۴۰۸۵