توقیف اموال یکی از ابزارهای قانونی است که برای اجرای حکم دادگاه یا حفظ حقوق طلبکار به کار می رود . در واقع ، زمانی که فردی بدهکار از پرداخت بدهی خود خودداری کند ، طلبکار می تواند از دادگاه بخواهد اموال او توقیف شود تا از محل فروش آن ها مطالباتش وصول گردد . این اقدام تحت نظارت واحد اجرای احکام انجام می شود و بدون دستور مقام قضایی رسمیت ندارد .
در پرونده های حقوقی ، توقیف معمولاً پس از صدور حکم قطعی و صدور اجراییه انجام می شود . اما در موارد کیفری ، ممکن است به منظور تأمین ضرر و زیان شاکی یا تضمین جریمه نقدی ، اموال متهم قبل از صدور حکم توقیف گردد . این اقدام باید با رعایت قانون و بر اساس تصمیم دادگاه صورت گیرد تا حقوق هیچ یک از طرفین تضییع نشود .
به طور کلی ، هدف از توقیف اموال ، تضمین اجرای احکام قضایی و حفظ نظم در مناسبات مالی است . با وجود این ، قانون برای جلوگیری از سوءاستفاده یا آسیب به زندگی اشخاص ، محدودیت هایی را نیز پیش بینی کرده است که در ادامه به آنها می پردازیم .
شرایط قانونی توقیف اموال
توقیف اموال تنها زمانی قانونی است که بر پایه حکم قطعی یا در موارد خاص ، با مجوز دادگاه انجام شود . بر اساس قانون آیین دادرسی مدنی ، پس از صدور حکم قطعی و درخواست اجرای آن ، اجراییه به محکومعلیه ابلاغ می شود . اگر شخص در مهلت قانونی بدهی یا محکوم به را پرداخت نکند ، اجرای احکام می تواند برای شناسایی و توقیف داراییهای او اقدام کند .
در شرایط استثنایی ، پیش از صدور حکم نیز امکان توقیف تأمینی وجود دارد ؛ یعنی اگر خواهان دلایلی ارائه دهد که احتمال فرار بدهکار یا انتقال اموال وجود دارد ، دادگاه می تواند دستور توقیف موقت را صادر نماید . این دستور باید محدود ، موجه و با تضمین خسارت احتمالی همراه باشد .
نکته مهم آن است که توقیف پیش از حکم قطعی ، یک استثناء محسوب می شود و تنها با دلایل قوی مجاز است . هرگونه توقیف خارج از چارچوب قانونی ، قابل اعتراض و باطل است .
انواع توقیف اموال
توقیف اموال منقول
اموال منقول شامل دارایی هایی است که قابلیت جا به جایی دارند ؛ مانند توقیف خودرو ، سپرده های بانکی ، سهام و طلا . توقیف این اموال معمولاً با اعلام به مراجع ذی ربط نظیر بانک مرکزی یا بورس انجام می شود . در این حالت ، دارایی توقیف شده تا زمان پرداخت بدهی یا دستور رفع توقیف در اختیار اجرای احکام باقی می ماند .
توقیف اموال غیرمنقول
ملک ، زمین و حق سرقفلی در دسته اموال غیرمنقول قرار می گیرند. برای توقیف این موارد ، حکم به اداره ثبت اسناد ارسال می شود تا مانع از نقل و انتقال مالکیت گردد . این نوع توقیف غالباً در پرونده های مهریه ، مطالبات بانکی و بدهی های تجاری مشاهده می شود .
توقیف فوری یا تأمینی
در مواردی که بیم انتقال اموال یا پنهان سازی آن ها وجود دارد ، خواهان می تواند پیش از اثبات نهایی دعوا ، درخواست توقیف فوری دهد . دادگاه پس از بررسی شواهد و اخذ تضمین از خواهان ، دستور توقیف صادر می کند . هدف اصلی این نوع توقیف ، جلوگیری از تضییع حقوق طرف مقابل است .
مستثنیات دین در توقیف اموال
قانون گذار برای حمایت از زندگی حداقلی بدهکار ، برخی اموال را از شمول توقیف خارج کرده است که به مستثنیات دین معروف اند . این موارد شامل وسایل ضروری منزل ، ابزار کار، محل سکونت متناسب با شأن اجتماعی ، و خودرویی است که برای امرار معاش یا نیاز درمانی لازم باشد .
به عنوان مثال، خانهای که تنها محل زندگی فرد و خانواده او است، قابل توقیف نیست مگر آن که ارزش آن بسیار فراتر از نیاز عرفی باشد . هم چنین ، اگر خودرو ابزار اصلی کار فرد (مانند تاکسی یا وسیله حمل و نقل بیمار) باشد ، حکم توقیف بر آن اعمال نمی شود .
در نتیجه ، آشنایی با مستثنیات دین می تواند از بروز مشکلات حقوقی برای بدهکاران جلوگیری کند و راه حل مؤثری برای اعتراض یا رفع توقیف اشتباه فراهم آورد .
فرآیند توقیف اموال در اجرای احکام
گام اول : صدور اجراییه
زمانی که حکم قطعی صادر و خواهان درخواست اجرا کند ، واحد اجرای احکام اجراییه صادر می کند تا به محکوم علیه ابلاغ شود . این مرحله آغاز رسمی روند توقیف است .
گام دوم : ابلاغ به محکومعلیه
محکوم علیه موظف است ظرف مهلت قانونی مبلغ بدهی را پرداخت کند یا با محکوم له توافق نماید . درصورت امتناع ، اجرای احکام وارد مرحله شناسایی دارایی ها می شود .
گام سوم : شناسایی اموال
اجرای احکام از طریق سامانه ثنا ، استعلام از بانک ها ، سازمان ثبت اسناد ، بورس و سایر نهادها دارایی های شخص را شناسایی می کند . سپس دستور توقیف این اموال را صادر می نماید .
گام چهارم : مزایده و فروش
در صورت عدم پرداخت ، اموال توقیف شده توسط کارشناس ارزیابی و در مزایده عمومی فروخته می شود . از محل حاصل فروش ، طلب خواهان پرداخت و مابقی وجه به صاحب مال بازگردانده خواهد شد .
توقیف اموال برای مهریه
- توقیف در پروندههای کیفری
- رفع توقیف اموال
- اموال غیرقابل توقیف
- نکات حرفهای برای جلوگیری از توقیف
- اهمیت مشاوره با وکیل
برای دریافت مشاوره تخصصی در زمینه توقیف اموال یا رفع آن با مؤسسه حقوقی راهیان عدالت تماس بگیرید: 09121304085