در نظام حقوق و دستمزد ایران، هر کارگر علاوه بر حقوق پایه ، از امتیازاتی تحت عنوان «مزایا و سنوات» برخوردار است. مزایا به پرداختها و تسهیلاتی گفته می شود که در کنار حقوق ماهانه به کارگر تعلق می گیرد ؛ مانند حق مسکن ، بن کارگری یا کمک هزینه عائله مندی . در مقابل ، سنوات به پاداشی اطلاق می شود که هنگام پایان همکاری ، براساس مدت خدمت و میزان حقوق پایه محاسبه و به کارگر پرداخت می شود .
تفاوت مزایا با حقوق در این است که حقوق پایه ، جبران کار انجام شده در ماه است ؛ اما مزایا و سنوات ، حمایت های مالی تکمیلی برای بهبود وضعیت زندگی کارگر به شمار می روند . طبق قانون کار جمهوری اسلامی ایران ، تمامی مزایا و سنوات جزو حقوق قانونی کارگران بوده و کارفرما موظف به پرداخت کامل آن هاست .
انواع مزایای قانونی کارگر
قانون کار برای ایجاد تعادل اقتصادی میان کارگر و کارفرما چند نوع مزایا تعیین کرده است که مهم ترین آن ها عبارت اند از:
- حق مسکن: مبلغی ثابت که هر سال از سوی شورای عالی کار تعیین و به حقوق کارگر اضافه می شود .
- بن کارگری: پرداختی تحت عنوان کمک هزینه معیشت برای خرید اقلام ضروری زندگی .
- حق اولاد: مبلغی معین برای فرزندان تحت تکفل کارگران بیمه شده .
- اضافه کاری: مبلغی اضافه بر حقوق پایه برای ساعات کاری بیش از زمان قانونی .
- عیدی و پاداش: طبق قانون ، معادل حداقل دو و حداکثر سه برابر حقوق پایه ماهانه ، که هر سال در اسفند ماه باید پرداخت شود .
پرداخت منظم این مزایا نه تنها رضایت شغلی کارگران را افزایش می دهد بلکه از بروز اختلافات حقوقی در آینده جلوگیری می کند .
سنوات کارگر در قانون کار
بر اساس ماده ۲۴ قانون کار، به ازای هر سال سابقه خدمت ، معادل یک ماه آخرین مزد به عنوان سنوات خدمت یا حق پایان کار باید پرداخت شود . در قراردادهای دائم ، سنوات معمولاً هنگام خاتمه همکاری پرداخت می شود ، اما در قراردادهای موقت می تواند در پایان هر قرارداد یا سال کاری تسویه گردد .
سنوات ، حقی انباشته است و حتی در صورت استعفا یا اخراج نیز، اصل آن باید بر اساس مدت اشتغال به کارگر پرداخت شود . این مبلغ از دو جزء اصلی تشکیل می شود : میزان حقوق پایه و سابقه کار . بنابراین هرچه سابقه کار بیش تر باشد ، مبلغ سنوات نیز افزایش می یابد .
نحوه محاسبه مزایا و سنوات
فرمول کلی محاسبه سنوات به شکل زیر است :
(حقوق پایه ماهانه × سابقه کار بر حسب سال)
اما در عمل ، سایر عوامل مانند حق مسکن ، مزایای شغلی، پایه سنواتی و پاداشهای مستمر نیز می تواند در محاسبه لحاظ شود . مبلغ مزایا نیز بر اساس مصوبات سالانه شورای عالی کار مشخص می شود .
توجه داشته باشید که مدت اشتغال نقش مهمی در رقم نهایی دارد ؛ به عبارت دیگر، حتی چند ماه اختلاف در سوابق بیمه ای میتواند مبلغ سنوات را تغییر دهد . برای محاسبه دقیق بهتر است از مشاوره حقوقی بهره مند شوید تا هیچ حقی از شما ضایع نشود .
مزایا و سنوات در زمان اخراج یا استعفا
پرداخت مزایا و سنوات در زمان خاتمه همکاری تابع شرایط مختلف است .
در صورت اخراج قانونی ، کارگر مستحق دریافت کلیه مزایای معوقه و سنوات خدمت است .
اگر اخراج غیرقانونی تشخیص داده شود ، کارفرما علاوه بر پرداخت کل مزایا و سنوات ، ممکن است به بازگرداندن کارگر نیز ملزم گردد .
در حالت استعفا ، کارگر باید کتبی اعلام کند و تا پایان دوره ۳۰ روزه کاری در محل حاضر شود ؛ در این حالت نیز سنوات به نسبت مدت کار پرداخت می شود .
در صورت اتمام قرارداد موقت ، بازنشستگی یا فوت کارگر ، مزایا طبق قانون به ذی نفعان پرداخت خواهد شد .
عدم پرداخت مزایا و سنوات ؛ راهکار قانونی
چنان چه کارفرما از پرداخت مزایا و سنوات خودداری کند ، کارگر می تواند با تنظیم شکایت در اداره کار موضوع را پیگیری نماید . برای این کار لازم است مدارکی مثل قرارداد کاری ، فیش حقوقی و سابقه بیمه ارائه شود .
پرونده ابتدا در هیأت تشخیص مطرح می شود ؛ در صورت اعتراض هر یک از طرفین ، به هیأت حل اختلاف ارجاع داده خواهد شد . در تمام این مراحل حضور بهترین وکیل حقوفی می تواند روند رسیدگی را ساده تر و سریع تر کند .
نقش وکیل در مطالبه مزایا و سنوات
یک وکیل آشنا با قوانین کار میتواند با تدوین مستندات صحیح و پیگیری حرفهای، از تضییع حقوق موکل خود جلوگیری کند .
وکیل متخصص ضمن آگاهی از روند اداری اداره کار، در جلسات دادرسی از موکل خود دفاع کرده و با استناد به مواد قانونی، زمینه دریافت سریع مزایا و سنوات معوقه را فراهم میکند. همکاری با مؤسسه حقوقی راهیان عدالت در چنین پروندههایی سبب کاهش استرس کارگر و جلوگیری از اشتباهات رایج حقوقی خواهد شد.
پرسشهای متداول
آیا کارگران بیمهنشده هم سنوات دارند؟
بله، در صورتی که رابطه کاری ثابت شود، کارگر میتواند سنوات خود را مطالبه کند.
در صورت فوت کارگر، سنوات چگونه پرداخت میشود؟
طبق قانون، به وراث قانونی کارگر پرداخت خواهد شد.
آیا کارفرما میتواند سنوات را قسطی پرداخت کند؟
تنها در صورت رضایت کتبی کارگر.
آیا اضافهکاری جزو محاسبه سنوات است؟
خیر، مگر اینکه اضافهکاری بهصورت مستمر و دائم پرداخت شود.
جمع بندی
مزایا و سنوات از ارکان اصلی حقوق کارگر در قانون کار محسوب میشوند. هرگونه کوتاهی در پرداخت یا محاسبه ناصحیح آن میتواند منجر به اختلافات کاری شود.
اگر مزایا یا سنوات شما پرداخت نشده یا در میزان آن اختلاف دارید، تماس با وکیل متخصص قانون کار بهترین اقدام است تا بتوانید حقوق قانونی خود را دریافت کنید.
برای مشاوره فوری با وکلای مجرب مؤسسه حقوقی راهیان عدالت، همین حالا با شماره زیر تماس بگیرید:
۰۹۱۲۱۳۰۴۰۸۵ – مؤسسه حقوقی راهیان عدالت