نمونه دادخواست مطالبه وجه سفته بدون واخواست

آیا سفته بدون واخواست قابل مطالبه است؟ بله؛ در بسیاری از پرونده‌ها سفته بدون واخواست هم قابل مطالبه است، اما مسیر و آثار حقوقی آن با سفته واخواست‌شده تفاوت دارد. اگر واخواست انجام نشده باشد، معمولاً امکان استفاده از برخی مزایای اسناد تجاری (به‌ویژه برای مراجعه به ظهرنویس‌ها و ضامن‌ها) محدود می‌شود؛ با این حال، شما می‌توانید علیه صادرکننده سفته برای مطالبه وجه سفته بدون واخواست اقدام کنید و با تقدیم دادخواست، اصل طلب را پیگیری نمایید. نکته مهم این است که در دعوای نمونه دادخواست مطالبه وجه سفته بدون واخواست باید دقیقاً معلوم شود سفته بابت چه تعهدی صادر شده و شما چه دلیلی برای مطالبه دارید تا دادگاه با اطمینان بیشتری به ادعا رسیدگی کند.

این مقاله با هدف ارائه راهنمای کاربردی و یک نمونه دادخواست مطالبه وجه سفته بدون واخواست قابل کپی تهیه شده است. اگر درباره اینکه «از چه کسی می‌شود سفته بدون واخواست را گرفت» یا درباره مدارک، مرجع صالح، خسارت تأخیر تأدیه و اشتباهات رایج تردید دارید، بهتر است قبل از ثبت دادخواست مشاوره بگیرید. برای دریافت مشاوره تخصصی در موسسه حقوقی راهیان عدالت می‌توانید با شماره 09121304085 تماس بگیرید.

سفته بدون واخواست چیست؟

سفته سندی تجاری است که به موجب آن امضاکننده (صادرکننده) تعهد می‌کند مبلغ درج‌شده را در موعد معین یا عندالمطالبه به دارنده بپردازد. مقررات کلی سفته در قانون تجارت آمده و مواد ۳۰۷ تا ۳۱۰ به چارچوب آن اشاره دارد. در عمل، سفته اغلب برای تضمین انجام تعهد (مثل بازپرداخت بدهی یا انجام قرارداد) صادر می‌شود.

واخواست (اعتراض رسمی) اقدامی تشریفاتی است که دارنده سفته معمولاً برای اثبات عدم پرداخت در موعد و حفظ برخی حقوق تجاری انجام می‌دهد. واخواست در اسناد تجاری نقش مهمی دارد، چون می‌تواند مسیر مراجعه به امضاکنندگان بعدی را بازتر کند و در برخی موارد قدرت اثباتی دارنده را تقویت نماید.

تفاوت سفته واخواست‌شده و بدون واخواست در این است که اگر واخواست انجام نشود، معمولاً امکان مطالبه از برخی اشخاص (مثل ظهرنویس‌ها) و استفاده از برخی امتیازات خاصِ اسناد تجاری دشوار یا منتفی می‌شود؛ اما این به معنی بی‌اعتباری سفته نیست. بنابراین، عبارت «سفته بدون واخواست قابل مطالبه است» در بسیاری از دعاوی درست است، ولی باید بدانید از چه کسی و با چه ادله‌ای.

آیا سفته بدون واخواست قابل مطالبه است؟

پاسخ شفاف: بله، مطالبه وجه سفته بدون واخواست امکان‌پذیر است؛ به‌خصوص علیه صادرکننده سفته. در وضعیت بدون واخواست، سفته معمولاً به عنوان سند دال بر بدهی و تعهد مالی مطرح می‌شود و دارنده می‌تواند از دادگاه حقوقی مطالبه وجه کند.

محدودیت‌های قانونی و عملی:

اگر قصد مطالبه از ظهرنویس/ضامن را دارید، نبود واخواست می‌تواند مانع جدی ایجاد کند یا دست‌کم کار را بسیار سخت کند.
ممکن است دادگاه از شما درباره «رابطه پایه» (مثلاً قرارداد، رسید، پیامک، فاکتور) توضیح بخواهد؛ چون در نبود واخواست و در برخی شرایط، خوانده می‌تواند ایراداتی درباره سبب صدور سفته مطرح کند.

اگر سفته صرفاً «برای ضمانت» داده شده باشد، باید ثابت کنید تعهد اصلی انجام نشده یا بدهی محقق شده است.
پس اگر کاربر می‌پرسد «مطالبه سفته بدون واخواست از صادرکننده ممکن است؟» جواب غالباً مثبت است. ولی اگر می‌پرسد «دادخواست مطالبه سفته بدون واخواست علیه ضامن یا ظهرنویس ممکن است؟» باید با احتیاط پاسخ داد و پرونده را دید.

مطالبه وجه سفته بدون واخواست از چه کسی ممکن است؟

1) صادرکننده سفته
اصلی‌ترین و مطمئن‌ترین مسیر در دعوای دعوای مطالبه وجه سفته بدون واخواست، طرح دعوا علیه صادرکننده است؛ چون او متعهد اصلی پرداخت مبلغ سفته محسوب می‌شود. در بسیاری از پرونده‌ها، حتی اگر واخواست نشده باشد، با ارائه اصل سفته و توضیح رابطه پایه، امکان صدور حکم وجود دارد.

2) چرا ضامن و ظهرنویس معمولاً قابل مطالبه نیستند؟
در رویه رایج، برای مراجعه به ظهرنویس‌ها و گاهی ضامن‌ها، رعایت تشریفات تجاری مثل واخواست در موعد می‌تواند اهمیت جدی داشته باشد. وقتی واخواست انجام نشده، ممکن است مسئولیت تضامنیِ ناشی از مقررات اسناد تجاری علیه این اشخاص قابل استناد نباشد یا با ایرادات شکلی مواجه شود.

چون جزئیات پرونده‌ها متفاوت است، بهترین کار این است که پیش از طرح دعوا علیه ضامن/ظهرنویس، متن سفته، نحوه امضاها و موعدها بررسی شود. برای این بررسی می‌توانید با راهیان عدالت تماس بگیرید: 09121304085.

نمونه دادخواست مطالبه وجه سفته بدون واخواست (قابل کپی)

ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی / شورای حل اختلاف (حسب مورد)

خواهان: نام و نام خانوادگی، نام پدر، کد ملی، نشانی کامل، شماره تماس

خوانده: نام و نام خانوادگی صادرکننده سفته، نام پدر، کد ملی (در صورت اطلاع)، نشانی کامل

خواسته: 1) صدور حکم بر محکومیت خوانده به پرداخت وجه سفته بدون واخواست به مبلغ ……… ریال/تومان 2) خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ مطالبه/سررسید (حسب تشخیص دادگاه) 3) هزینه دادرسی و حق‌الوکاله (در صورت داشتن وکیل)

دلایل و منضمات: 1) اصل سفته شماره ……… مورخ ……… به مبلغ ……… 2) تصویر کارت ملی خواهان 3) رسید/قرارداد/پرینت پیام‌ها/شهادت شهود (در صورت وجود) 4) اظهارنامه ارسالی (در صورت وجود)

شرح دادخواست:

احتراماً، به استحضار می‌رساند خوانده آقای/خانم ……… به موجب سفته شماره ……… مورخ ……… متعهد به پرداخت مبلغ ……… در سررسید ……… گردیده است. با وجود مراجعات و مطالبه، ایشان از پرداخت وجه خودداری نموده و دین خود را ایفاء نکرده است. نظر به اینکه سفته مذکور دلالت بر تعهد مالی خوانده دارد و طلب اینجانب محقق و حال شده است، تقاضای صدور حکم بر محکومیت خوانده به پرداخت وجه سفته را دارم. همچنین با توجه به امتناع از پرداخت، صدور حکم به خسارت تأخیر تأدیه (وفق ضوابط قانونی و نظر دادگاه) و نیز هزینه‌های دادرسی مورد استدعاست.

امضاء – تاریخ

نکته: این نمونه، قالب عمومی است. برای بالا رفتن شانس موفقیت، بهتر است در قسمت دلایل، «رابطه پایه» را دقیق‌تر معرفی کنید (مثلاً قرارداد کار، قرارداد خرید، قرض، اجاره، تسویه حساب).

دادگاه صالح برای مطالبه وجه سفته بدون واخواست

برای طرح دعوای مطالبه وجه سفته بدون واخواست باید مرجع صالح را درست انتخاب کنید؛ انتخاب اشتباه باعث اطاله دادرسی و حتی رد یا ارجاع پرونده می‌شود.

دادگاه محل اقامت خوانده (صادرکننده): قاعده رایج این است که دعوا در دادگاه محل اقامت خوانده مطرح می‌شود. اگر نشانی خوانده را دقیق ندارید، بهتر است قبل از ثبت دادخواست استعلام و پیگیری انجام شود تا ابلاغ‌ها معطل نشود.

محل انجام تعهد: در برخی پرونده‌ها، محل پرداخت یا انجام تعهد می‌تواند مبنای صلاحیت باشد؛ مثل حالتی که در متن سفته یا قرارداد پایه، محل پرداخت مشخص شده است. در عمل، اگر سفته محل پرداخت دارد یا در قرارداد ذکر شده، می‌شود آن را بررسی کرد.

شورای حل اختلاف یا دادگاه حقوقی؟ معیار اصلی، مبلغ خواسته است. اگر مبلغ در محدوده صلاحیت شورای حل اختلاف باشد، دعوا آنجا مطرح می‌شود و اگر بالاتر باشد در دادگاه عمومی حقوقی. چون نصاب‌ها ممکن است طبق قوانین و بخشنامه‌ها تغییر کند، برای تشخیص دقیق مرجع صالح در زمان اقدام، بهتر است از مشاوره حقوقی استفاده کنید. موسسه حقوقی راهیان عدالت برای راهنمایی در انتخاب مرجع صالح در دسترس است: 09121304085.

مدارک لازم برای مطالبه وجه سفته بدون واخواست

در دعوای نمونه دادخواست مطالبه وجه سفته بدون واخواست، کیفیت مدارک از خود متن دادخواست مهم‌تر است. معمولاً این موارد لازم یا مفید هستند:

اصل سفته
مهم‌ترین مدرک شما اصل سفته است. سفته باید قابل قرائت باشد، مبلغ و تاریخ و امضای صادرکننده روشن باشد. اگر سفته چند برگ است یا پشت‌نویسی دارد، همه صفحات و ظهر آن اهمیت دارد.

تصویر کارت ملی
برای احراز هویت خواهان و ثبت در سامانه‌های قضایی لازم است.

رسید یا قرارداد پایه (در صورت وجود)
اگر سفته بابت قرارداد، خرید و فروش، قرض، تسویه حساب یا تضمین انجام کار صادر شده، ارائه قرارداد پایه یا رسیدها به دادگاه کمک می‌کند تا ادعای شما را دقیق‌تر بسنجد؛ به‌ویژه وقتی خوانده ادعا کند سفته «امانی» یا «صرفاً ضمانتی» بوده است.

سایر ادله اثبات دعوا
پرینت پیامک‌ها، چت‌ها، ایمیل، شهادت شهود، فیش‌های واریزی، اظهارنامه ارسالی، یا هر سندی که نشان دهد بدهی محقق شده و مطالبه انجام شده است. این ادله در پرونده‌های مطالبه سفته بدون واخواست از صادرکننده نقش کلیدی دارد.

چه راه هایی برای دادخوست مطالبه وجه سفته وجود دارد؟

در مصاحبه ای که با یکی از و کلای پایه یک دادگستری انجام گرفت در ابتدا توضیحاتی راجع به سفته ارائه کردند که به این شرح می باشد:

سفته یک سندی می باشد که به سبب تنظیم شدن آن شخص امضا کننده تعهد می کند که مبلغی را در یک موعد معین یا عندالمطالبه پرداخت نماید. همچنین علاوه بر اینکه امضا یا مهر شخص متعهد باید تعیین کننده مبلغی که تعهد شده است، باشد و شخص گیرنده وجه و تاریخ معین  نیز تعیین شده باشد. همچنین سفته جزء یکی از سند های تجاری می باشد که بسیار مورد استفاده قرار می گیرد و در بین عموم مردم رایج می باشد.

به دلیل اینکه استفاده از آن آسان می باشد و اینکه دریافت آن حتی برای اشخاصی که توانایی و امکان پرفتن چک را ندارند، به سهولت امکان اخذ سفته ایجاد می شود. توجه به این نکته نیز مهم است که سفته به فراوانی تحت عنوان ضمانت برای حسن انجام قراردادها و حتی در قراردادهای کار مورد استفاده قرار می گیرد.

قانون تجارت در رابطه با سفته مواد و نمونه های بسیار کمی را دارا می باشد و در مورد آن توضیح زیادی را بیان نکرده است. دلیل آن هم این مسئله است که در بیشتر موارد این سند تجاری با برات ( که به عنوان یک سند که شخص قانون‌گذار به تفصیل در مورد آن بحث کرده است ) مشابه می باشد. همچنین نکانی دیگر نیز راجع به برخی از موردی که دررابطه با سفته اتفاق می افتد نیز مطالبی را ارائه کرده است.

نکته ای که در ابطه با این موضوع وجود دارد این است که اگر سفته  قابل رویت باشد به این معنی که به محض اینکه آن را طالب کنید قابلیت دریافت را داشته باشد، به مدت یک‌ سال که از تاریخ صادرشدن سفته بگذرد باید مطالبه گردد.

در ضمن اگر سفته به طور کلی بدون تاریخ درج شده باشد، به آن سفته عندالمطالبه گفته می‌شود به این معنی که شخص صادرکننده این نیت را داشته باشد و به محض اینکه مطالبه دارنده سفته قادر به پرداخت وجه آن را تا حداکثر تعهدات سفته را نیز دارا باشد.

ولی اگر سفته دارای تاریخ باشد زودتر از زمان مقرر شده تاریخ قابلیت مطالبه را دارا نیست و به عبارتی دیگر وجه آن در زمان وعده ای که داده شده است صرفا قابلیت مطالبه را دارد.

واخواست سفته چیست و در چه شرایطی طلب سفته بدون واخواست انجام می شود؟

واخواست کردن سفته به بیان ساده به معنی مطالبه رسمی وجه سفته می باشد و حتی در برخی از موارد از آن به عنوان اعتراض کردن بدون تادیه نیز یاد می‌شود. این مسئله شباهت زیادی با گواهی های عدم پرداخت وجه چک را نیز دارد که بانک‌ها صادر می‌ شود.

زمانی که دارنده سفته بخواهد به صورت رسمی، صادرکننده سفته و یا اینکه ضامن‌های سفته را نیز مورد تعقیب حقوقی قرار بدهد، یکی از بهترین روش ها در نخستین فرصت، واخواست کردن سفته می باشد. مزیتی که این کار دارد این است که به محض واخواست کردن سفته، رساندن واخواست برای شخص متعهد نیز انجام می‌ گیرد و فرد این مسئله را می فهمد که دارنده سفته آمادگی پیگیری قضایی برای مطالبه کردن وجه خود را دارد.

اگر دارنده سفته این نیت را داشته باشد که بر ضد همه متعهدان سفته (اعم ازاینکه  ضامن باشند و یا اینکه ظهرنویس ) اقامه دعوی را انجام دهد و خواستار مسوولیت تضامنی آنها باشد باید در آخر بخ مدت یک سال که از تاریخ سفته گذشته است آن را مطالبه نماید و اگر شخص این عمل را انجام ندهد حق طلب کردن وجه را از سایر اشخاصی که متعهد شده اند به جز صادرکننده آن را از دست خواهد داد.

هزینه دادرسی برای طلب سفته چگونه تعیین می شود؟

در دعوی مطالبه مبلغ سفته شروع کننده دعوا با دو نوع هزینه کردن دادرسی مواجه می باشد، نخست اینکه هزینه‌ای نیز بابت ورود دعوا دریافت می‌ گردد و دیگر هزینه‌ ای که به منظور طرح دعوا مورد مطالبه قرار خواهد گرفت، مبلغ طرح کردن دعوا در دعاوی مالی که صورت می گیرد به این صورت است که مبلغ مورد نظر محاسبه می شود و از خواهان طلب می شود.

خسارت تأخیر تأدیه در سفته بدون واخواست

یکی از سوال‌های رایج این است که آیا در مطالبه وجه سفته بدون واخواست می‌توان خسارت تأخیر تأدیه گرفت یا نه. پاسخ قطعی و یکسان برای همه پرونده‌ها وجود ندارد، چون وابسته به شرایط دعوا و تشخیص دادگاه است؛ اما نکات کاربردی این‌هاست:

در دعاوی مالی، اگر دین حال باشد و مطالبه انجام شده باشد و بدهکار از پرداخت امتناع کند، ممکن است دادگاه با رعایت ضوابط قانونی، خسارت تأخیر تأدیه را بپذیرد.

تاریخ شروع محاسبه می‌تواند محل اختلاف باشد: گاهی از سررسید سفته، گاهی از تاریخ مطالبه (مثلاً اظهارنامه یا مطالبه رسمی) و گاهی از زمان تقدیم دادخواست.

اگر سفته «عندالمطالبه» باشد، اثبات زمان مطالبه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
پیشنهاد عملی: اگر قصد مطالبه خسارت دارید، در متن دادخواست دقیق بنویسید از چه تاریخی می‌خواهید و چرا (سررسید/اظهارنامه/تقدیم دادخواست) و مدرک مطالبه را ضمیمه کنید.

اشتباهات رایج در دعوای مطالبه سفته بدون واخواست

طرح دعوا علیه ضامن یا ظهرنویس بدون بررسی
بسیاری از افراد به اشتباه ضامن/ظهرنویس را هم خوانده می‌کنند، در حالی که بدون واخواست، این بخش می‌تواند با ایراد مواجه شود. ابتدا وضعیت امضاها و تاریخ‌ها و نوع ضمانت را بررسی کنید.

درخواست نکردن هزینه دادرسی و خسارت‌ها
اگر خواسته را ناقص بنویسید، ممکن است بخشی از حقوق مالی‌تان پیگیری نشود. معمولاً هزینه دادرسی و در صورت امکان خسارت تأخیر تأدیه را هم مطالبه کنید.

انتخاب مرجع اشتباه
طرح دعوا در شورای حل اختلاف یا دادگاه حقوقی باید مطابق نصاب مبلغ باشد. اشتباه در این قسمت، روند را کند می‌کند.

نقص در دادخواست یا نبودن نشانی خوانده
ابلاغ ناقص یعنی پرونده جلو نمی‌رود. نشانی دقیق و قابل ابلاغ بدهید و اگر خوانده محل سکونت را تغییر داده، راه‌های شناسایی نشانی را جدی بگیرید.

سوالات متداول

آیا بدون واخواست می‌توان اجرائیه گرفت؟

در بسیاری از موارد، برای اجرای سریع از طریق اجرای ثبت یا مزایای خاص، واخواست و شرایط شکلی می‌تواند اثرگذار باشد. اگر واخواست انجام نشده، غالباً مسیر مطمئن‌تر، دادخواست حقوقی است. برای تصمیم دقیق باید متن سفته و شرایط پرونده بررسی شود.

آیا سفته بدون واخواست ارزش حقوقی دارد؟

بله؛ سفته همچنان سندی است که می‌تواند دلیل بدهی باشد و علیه صادرکننده قابل استناد است، هرچند امتیازات تجاری آن ممکن است محدود شود.

مهلت مطالبه سفته بدون واخواست چقدر است؟

در عمل، موضوع مرور زمان و مهلت‌ها بسته به نحوه طرح دعوا و عنوان حقوقی می‌تواند متفاوت باشد. بهتر است رسیدگی فوری انجام شود و اقدام را عقب نیندازید.

آیا می‌توان همزمان شکایت کیفری کرد؟

سفته معمولاً بیشتر در مسیر حقوقی پیگیری می‌شود و کیفری شدن آن شرایط ویژه دارد. برای جلوگیری از اقدام اشتباه، قبل از هر تصمیم، مشاوره بگیرید.

مشاوره نمونه دادخواست مطالبه وجه سفته بدون واخواست

اگر سفته دارید و واخواست انجام نداده‌اید، در بسیاری از پرونده‌ها همچنان امکان نمونه دادخواست مطالبه وجه سفته بدون واخواست و پیگیری قضایی وجود دارد، به‌خصوص علیه صادرکننده. انتخاب مرجع صالح، تکمیل مدارک، و نوشتن خواسته‌ها (اصل مبلغ، هزینه‌ها، و در صورت امکان خسارت تأخیر تأدیه) مسیر پرونده را بسیار بهتر می‌کند. برای بررسی دقیق پرونده و تنظیم دادخواست متناسب با شرایط شما، با موسسه حقوقی راهیان عدالت تماس بگیرید: 09121304085.